(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 047

॥ శ్రీః ॥
6.47. అధ్యాయః 047
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
ఉత్తరకుమారవధః ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-47-0x(4108)(40454)
గతపూర్వాహ్ణభూయిష్ఠి తస్మిన్నహని దారుణే।
వర్తమానే తథా రౌద్రే మహావీరవరక్షయే ॥ 6-47-1(40455)
దుర్ముఖః కృతవర్మా చ కృపః శల్యో వివింశతిః।
భీష్మం జుగుపురాసాద్య తవ పుత్రేణ చోదితాః ॥ 6-47-2(40456)
ఏతైరతిరథైర్గుప్తః పంచభిర్భరతర్షభః ।
పాండవానామనీకాని విజగాహే మహారథః ॥ 6-47-3(40457)
చేదికాశికరూషేషు పంచాలేషు చ భారత ।
భీష్మస్య బహుధా తాలశ్చలత్కేతురదృశ్యత ॥ 6-47-4(40458)
స శిరాంసి రణేఽరీణాం రథాంశ్చ సయుగధ్వజాన్ ।
నిచకర్త మహావేగైర్భల్లైః సన్నతపర్వభిః ॥ 6-47-5(40459)
నృత్యతో రథమార్గేషు భీష్మస్య భరతర్షభ ।
భృశమార్తస్వరం చక్రుర్నాగా మర్మణి తాడితాః ॥ 6-47-6(40460)
అభిమన్యుః సుసంక్రుద్ధః పిశహ్గైస్తురగోత్తమైః ।
సంయుక్తం రథమాస్థాయ ప్రాయాద్భీష్మరథం ప్రతి ॥ 6-47-7(40461)
జాంబూనదవిచిత్రేణ కర్ణికారేణ కేతునా ।
అభ్యవర్తత భీష్మం చ తాంశ్చైవ రథసత్తమాన్ ॥ 6-47-8(40462)
స తాలకేతోస్తీక్ష్ణేన కేతుమాహత్య పత్రిణా ।
భీష్మేణ యుయుధే వీరస్తస్య చానురథైః సహ ॥ 6-47-9(40463)
కృతవర్మాణమేకేన శల్యం పంచభిరాశుగైః ।
విద్ధ్వా నవభిరానర్చ్ఛచ్ఛితాగ్రైః ప్రతిపామహం ॥ 6-47-10(40464)
పూర్ణాయతవిసృష్టేన సంయక్ప్రణిహితేన చ।
ధ్వజమేకేన వివ్యాధ జాంబూనదపరిష్కృతం ॥ 6-47-11(40465)
దుర్ముఖస్య తు భల్లేన సర్వావరణభేదినా ।
జహార సారథేః కాయాచ్ఛిరః సన్నతపర్వణా ॥ 6-47-12(40466)
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన కార్తస్వరవిభూషితం।
కృపస్య నిశితాగ్రేణ తాంశ్చ తీక్ష్ణముఖైః శరైః ॥ 6-47-13(40467)
జఘాన పరమక్రుద్ధో నృత్యన్నివ మహారథః ।
తస్య లాఘవముద్వీక్ష్య తుతుషుర్దేవతా అపి ॥ 6-47-14(40468)
లబ్ధలక్షతయా కార్ష్ణేః సర్వే భీష్మముఖా రథాః ।
సత్వవంతమమన్యంత సాక్షాదివ ధనంజయం ॥ 6-47-15(40469)
తస్య లాఘవమార్గస్థమలాతసదృశప్రభం।
దిశః పర్యపతచ్చాపం గాండీవమివ ఘోషవత్ ॥ 6-47-16(40470)
తమాసాద్య మహావేగైర్భీష్మో నవ్రభిరాశుగైః ।
వివ్యాధ సమరే తూర్ణమార్జునిం పరవీరహా ॥ 6-47-17(40471)
ధ్వజం చాస్య త్రిభిర్భల్లైశ్చిచ్ఛేద పరమౌజసః ।
సారథిం చ త్రిభిర్బాణైరాజఘాన యతవ్రతః ॥ 6-47-18(40472)
తథైవ కృతవర్మా చ కృపః శల్యశ్చ మారిష ।
విద్ధ్వా నాకంపయత్కార్ష్ణిం మైనాకమివ పర్వతం ॥ 6-47-19(40473)
స తైః పరివృతః శూరో ధార్తరాష్ట్రైర్మహారథైః ।
వవర్ష శరవర్షాణి కార్ష్ణిః పంచరథాన్ప్రతి ॥ 6-47-20(40474)
తతస్తేషాం సహస్రాణి సంవార్య శరవృష్టిభిః ।
ననాద బలవాన్కార్ష్ణిర్భీష్మాయ విసృజ్యఞ్శరాన్ ॥ 6-47-21(40475)
తత్రాస్య సుమహద్రాజన్బాహ్వోర్బలమదృశ్యత ।
యతమానస్య సమరే భీష్మమర్దయతః శరైః ॥ 6-47-22(40476)
పరాక్రాంతస్య తస్యైవ భీష్మోఽపి ప్రాహిణోచ్ఛరాన్ ।
స తాంశ్చిచ్ఛేద సమరే భీష్మచాపచ్యుతాఞ్శరాన్ ॥ 6-47-23(40477)
తతో ధ్వజమామోఘేంషుర్భీష్మస్య నవభిః శరైః ।
చిచ్ఛేద సమరే వీరస్తత ఉచ్చుక్రుశుర్జనాః ॥ 6-47-24(40478)
స రాజతో మహాస్కంధస్తాలో హేమవిభూషితః ।
సౌభద్రవిశిఖైశ్ఛిన్నః పపాత భువి భారత ॥ 6-47-25(40479)
తం తు సౌభద్రవిశిఖైః పాతితం భరతర్షభ ।
దృష్ట్వా భీమో ననాదోచ్చైః సౌభద్రమభిహర్షయన్ ॥ 6-47-26(40480)
అథ భీష్మో మహాస్రాణి దివ్యాని సుబహూని చ ।
ప్రాదుశ్చక్రే మహారౌద్రే రణే తస్మిన్మహాబలః ॥ 6-47-27(40481)
తతః శరసహస్రేణ సౌభద్రం ప్రతితామహః ।
అవాకిరదమేయాత్మా తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 6-47-28(40482)
తతో దశ మహేష్వాసాః పాండవానాం మహారథాః ।
రక్షార్థమభ్యధావంత సౌభద్రం త్వరితా రథైః ॥ 6-47-29(40483)
విరాటః సహ పుత్రేణ ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ।
భీమశ్చ కేకయాశ్చైవ సాత్యకిశ్చ విశాంపతే ॥ 6-47-30(40484)
తేషాం జవేనాపతతాం భీష్మః శాంతనవో రణే ।
పాంచాల్యం త్రిభిరానర్చ్ఛత్సాత్యకిం నవభిః శరైః । 6-47-31(40485)
పూర్ణాయతవిసృష్టేన క్షురేణ నిశితేన చ।
ధ్వజమేకేన చిచ్ఛేద భీమసేనస్య పత్రిణా ॥ 6-47-32(40486)
జాంబూనదమయః శ్రీమాన్కేసరీ స నరోత్తమ ।
పపాత భీమసేనస్య భీష్మేణ మథితో రథాత్ ॥ 6-47-33(40487)
తతో భీమస్త్రిభిర్విద్ధ్వా భీష్మం శాంతనవం రణే।
కృపమేకేన వివ్యాధ కృతవర్మాణమష్టభిః ॥ 6-47-34(40488)
ప్రగృహీతాగ్రహస్తేకన వైరాటిరపి దంతినా ।
అభ్యద్రవత రాజానం మద్రాధిపతిముత్తరః ॥ 6-47-35(40489)
తస్య వారణరాజస్య జవేనాపతతో రథే ।
శల్యో నివారయామాస వేగమప్రతిమం శరైః । 6-47-36(40490)
తస్య క్రుద్ధః స నాగేంద్రో బృహతః సాధువాహినః ।
పదా యుగమధిష్ఠాయ జఘాన చతురో హయాన్ ॥ 6-47-37(40491)
స హతాశ్వే రథే తిష్ఠన్మద్రాధిపతిరాయసీం ।
ఉత్తరాంతకరీం శక్తిం చిక్షేప భుజగోపమాం ॥ 6-47-38(40492)
తయా భిన్నతనుత్రాణః ప్రవిశ్య విపులం తమః।
స పపాత గజస్కంధాత్పరముక్తాంకుశతోమరః ॥ 6-47-39(40493)
అసిమాదాయ శల్యోఽపి అవప్లుత్య రథోత్తమాత్।
తస్య వారణరాజస్య చిచ్ఛేదాథ మహాకరం ॥ 6-47-40(40494)
భిన్నమర్మా శరశతైశ్ఛిన్నహస్తః సవారణః।
భీమమార్తస్వరం కృత్వా పపాత చ మమార చ ॥ 6-47-41(40495)
ఏతదీదృశకం కృత్వా మద్రరాజో నరాధిప ।
ఆరురోహ రథం తూర్ణం భాస్వరం కృతవర్మణః ॥ 6-47-42(40496)
ఉత్తరం వై హతం దృష్ట్వా వైరాటిర్భ్రాతరం తదా ।
కృతవర్మణా చ సహితం దృష్ట్వా శల్యమవస్థితం ॥ 6-47-43(40497)
శ్వేతః క్రోధాత్ప్రజజ్వాల హవిషా హవ్యవాడివ ।
స విస్ఫార్య మహచ్చాపం శక్రచాపోపమం బలీ ॥ 6-47-44(40498)
అభ్యధావ·ంజిఘాంసన్వై శల్యం మద్రాధిపం బలీ।
మహతా రథవంశేన సమంతాత్పరివారితః ॥ 6-47-45(40499)
ముంచన్బాణమయం వర్షం ప్రాయాచ్ఛల్యరథం ప్రతి।
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య మత్తవారణవిక్రమం ॥ 6-47-46(40500)
తావకానాం రథాః సప్త సమంతాత్పర్యవారయన్ ।
మద్రరాజమభీప్సంతో మృత్యోర్దంష్ట్రాంతరం గతం ॥ 6-47-47(40501)
బృహద్బలశ్చ కౌసల్యో జయత్సేనశ్చ మాగధః ।
తథా రుక్మరథో రాజఞ్శల్యపుత్రః ప్రతాపవాన్ ॥ 6-47-48(40502)
విందానువిందావావాంత్యౌ కాంభోజశ్చ సుదక్షిణః ।
బృహత్క్షత్రస్య దాయాదః సైంధవశ్చ జయద్రథః ॥ 6-47-49(40503)
నానావర్ణవిచిత్రాణి ధనూంషి చ మహాత్మనాం ।
విస్ఫారితాని దృశ్యంతే తోయదేష్వివ విద్యుతః ॥ 6-47-50(40504)
తే తు బాణమయం వర్షం శ్వేతమూర్ధన్యపాతయన్।
నిదాఘాంతేఽనిలోద్ధూతా మేఘా ఇవ నగే జలం ॥ 6-47-51(40505)
తతః క్రుద్ధో మహేష్వాసః సప్తభల్లైః సుతేజనైః ।
ధనూంషి తేషామాచ్ఛిద్య మమర్ద పృతనాపతిః ॥ 6-47-52(40506)
నికృత్తాన్యేవ తాని స్మ సమదృశ్యంత భారత ।
తతస్తే తు నిమేషార్ధాత్ప్రత్యపద్యంధనూంషి చ ॥ 6-47-53(40507)
సప్త చైవ పృషత్కాంశ్చ శ్వేతస్యోపర్యపాతయన్।
తతః పునరమేయాత్మా భల్లైః సప్తభిరాశుగైః ।
నిచకర్త మహాబాహుస్తేషాం చాపాని ధన్వినాం ॥ 6-47-54(40508)
తే నికృత్తమహాచాపాస్త్వరమాణా మహారథాః ।
రథశక్తీః పరామృశ్య వినేదుర్భైరవాన్రవాన్ ॥ 6-47-55(40509)
అన్వయుర్భరతశ్రేష్ఠ సప్త శ్వేతరథం ప్రతి।
తతస్తా జ్వలితాః సప్త మహేంద్రాశనినిఃస్వనాః ॥ 6-47-56(40510)
అప్రాప్తాః సప్తభిర్భల్లైశ్చిచ్ఛేద పరమాస్త్రవిత్। 6-47-57bతతః సమాదాయ శరం సర్వకాయవిదారణం ॥ 6-47-57(40511)
ప్రాహిణోద్భరతశ్రేష్ఠ శ్వేతో రుక్మరథం ప్రతి।
తస్య దేహే నిపతితో బాణో వజ్రాతిగో మహాన్ ॥ 6-47-58(40512)
తతో రుక్మరథో రాజన్సాయకేన దృఢాహతః ।
నిషసాద రథోపస్థే కశ్మలం చావిశన్మహత్ ॥ 6-47-59(40513)
తం విసంజ్ఞం విమనసం త్వరమాణస్తు సారథిః ।
అపోవాహ నసంభ్రాంతః సర్వలోకస్య పశ్యతః ॥ 6-47-60(40514)
తతోఽన్యాన్షట్ సమాదాయ శ్వేతో హేమవిభూషితాన్ ।
తేషాం షణ్మాం మహాబాహుర్ధ్వజశీర్షణ్యపాతయత్ ॥ 6-47-61(40515)
హయాంశ్చ తేషాం నిర్భిద్య సారథీంశ్చ పరంతప ।
శరైశ్చైతాన్సమాకీర్య ప్రాయాచ్ఛల్యరథం ప్రతి ॥ 6-47-62(40516)
తతో హలహలాశబ్దస్తవ సైన్యేషు భారత।
దృష్ట్వా సేనాపతిం తూర్ణం యాంతం శల్యరథం ప్రతి ॥ 6-47-63(40517)
తతో భీష్మం పురస్కృత్య తవ పుత్రో మహాబలః ।
వృతస్తు సర్వసైన్యేన ప్రాయాచ్ఛ్వేతరథం ప్రతి ॥ 6-47-64(40518)
మృత్యోరాస్యమనుప్రాప్తం మద్రరాజమమోచయత్ ।
తతో యుద్ధం సమభవత్తుములం రోమహర్షణం ॥ 6-47-65(40519)
తావకానాం పరేషాం చ వ్యతిషక్తరథద్విపం ।
సౌభద్రే భీమసేన చ సాత్యకౌ చ మహారథే ॥ 6-47-66(40520)
కైకేయే చ విరాటే చ ధృష్టద్యుంనే చ పార్షతే ।
ఏతేషు నరసింహేషు చేదిమత్స్యేషు చైవ హ ।
వవర్ష శరవర్షాణి కురువృద్ధః పితామహః ॥ ॥ 6-47-67(40521)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి ప్రథమదివసయుద్ధే సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-47-7 పిశంకైః పింగలైః ॥
6-47-8 కర్ణికారేణ కర్ణికారద్రుమోపమేన ॥
6-47-9 అనురథైః పార్ష్ణిగోపాదిభిః ॥
6-47-11 పూర్ణయతవిసృష్టేన ఆకర్ణాకృష్టత్యక్తేన।
ప్రణిహితేన ప్రేరితేన ॥
6-47-36 రథే రథోపరి ॥
6-47-43 వైరాటిః శంఖః ॥
6-47-47 సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.